Rocznica porozumień sierpniowych

2020-08-31

31 sierpnia 1980 r. w Gdańsku podpisano drugie z czterech porozumień, zawartych przez rząd Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z komitetami strajkowymi powstałymi w 1980 r. Było to najważniejsze porozumienie podpisane  w sali BHP Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Zostało sygnowane przez przedstawiciela strajkujących - Lecha Wałęsę, charakterystycznym wielkim długopisem oraz przedstawiciela rządu - wicepremiera Mieczysława Jagielskiego. 

W pierwszym punkcie porozumień gdańskich stwierdzano, że działalność związków zawodowych nie spełniła nadziei i oczekiwań pracowników, dlatego uznaje się za celowe powołanie nowych, samorządnych związków zawodowych, które byłyby autentycznym reprezentantem klasy pracującej. Na podstawie tego punktu dopuszczono do zarejestrowania NSZZ „Solidarność”.  W dalszej części rząd zobowiązał się m.in. do wniesienia do Sejmu ustawy o ograniczeniu cenzury, do ponownego zatrudnienia osób zwolnionych z pracy po wydarzeniach z 1970 i 1976. Władze zobowiązały się do opublikowania podstawowych założeń reformy gospodarczej i umożliwienia nad nią publicznej dyskusji. Reforma miała opierać się na zwiększonej samodzielności przedsiębiorstw i udziale samorządu robotniczego w zarządzaniu.

Podpisanie porozumień  sierpniowych poprzedziła fala strajków w zakładach pracy, która przetoczyła się przez całą Polskę w lipcu i sierpniu 1980 r.

1 lipca 1980 r. władze PRL wprowadziły podwyżki cen niektórych produktów żywnościowych, próbując ratować kulejącą gospodarkę socjalistyczną. Okres urlopowy dawał szansę uniknięcia protestów mocno niezadowolonego z życia codziennego społeczeństwa. Symptomami niezadowolenia były  puste półki w sklepach, wielogodzinne kolejki po podstawowe artykuły  i reglamentacja żywności. Reakcja środowisk robotniczych była jednak natychmiastowa. W kilku ośrodkach  w kraju wybuchły pojedyncze strajki, podczas których upominano się o prawa  socjalne i pracownicze. Stopniowo rozprzestrzeniały się na cały kraj.

Na terenie ówczesnego woj. bialskopodlaskiego, obejmującego częściowo południowe Podlasie w lipcowych akcjach strajkowych uczestniczyło wiele zakładów. Jako jedna z pierwszych, 18 lipca,  do pracy nie przystąpiła grupa pracowników Oddziału Przedsiębiorstwa Transportowo-Sprzętowego Budownictwa „Transbud” w Białej Podlaskiej, 19 lipca strajk podjęła grupa pracowników Przedsiębiorstwa Remontowego Sprzętu Wodno-Melioracyjnego w Białej Podlaskiej,  21 lipca strajkowali w Radzyńskim Przedsiębiorstwie Produkcji Urządzeń Handlowych „WUTEH” w Radzyniu Podlaskim, Zakładach Przemysłu Włókienniczego „Biawena” w Białej Podlaskiej, Oddziale PKS Biała Podlaska, 23 lipca protestowali w Zakładzie Produkcyjnym „ZREMB” w Międzyrzecu Podlaskim oraz 24 lipca   Spółdzielnia Pracy „Radzynianka” w Radzyniu Podlaskim.   To tylko kilka większych przedsiębiorstw, biorących udział w akcjach strajkowych.

Zainteresowanych wydarzeniami 1980 r. na południowym Podlasiu polecamy publikacje dostępne w Dziale Wiedzy o Regionie naszej biblioteki. Są to m.in. książki : Dariusza Magiera „Lata 1980-1981 w województwie bialskopodlaskim”, Eugeniusza Wilkowskiego „Solidarność na terenie województwa bialskopodlaskiego w latach 1980-1989”, „Wobec komunizmu : materiały z sesji naukowej pt. Lubelskie i południowe Podlasie wobec komunizmu 1918-1989”, „Kalendarium  NSZZ „Solidarność” Biała Podlaska 1980-2010 oraz artykuły zamieszczone w regionalnych czasopismach naukowych i popularnych.

Opublikowane przez: Administrator